กรณีศึกษาโปรแกรม calculator ของ Apple

วันก่อนเราพูดถึงแนวทาง Skeuomorphism ของ Apple แล้วก็มีตัวอย่างของ Calculator ที่เทียบระหว่างของจริง กับของที่อยู่บน iPhone ทำให้เกิดความอยากรู้ว่า โปรแกรม calculator หน้าตาแบบนี้มันเริ่มมาตั้งแต่เหมื่อไหร

Apple II, Apple II Quark, Apple II GS

สรุปได้ว่าหน้าตาแบบนี้มันมาตั้งแต่ Apple II แล้วครับ แต่ก็มีการสลับตำแหน่งของเครื่องหมาย + และ = อยู่หลายที ผมคิดว่าเค้ากำลังพยายามเอาปุ่มที่ใช้บ่อยมาไว้ให้เป็นตัวใหญ่ๆ จนสุดท้ายผมเดาว่าเค้าพบว่า ถึงแม้เครื่องหมาย + จะใช้บ่อยในพวกที่ใช้เครื่องคิดเลขบ่อยๆ แต่สำหรับคนธรรมดาเครื่องหมาย = จะถูกใช้บ่อยกว่า และมักใช้ในเวลาสำคัญด้วยนั่นคือตอนจบ 

ก็คนเรามักจะมาผิดเอาตอนจบนี่ละ เลยทำเป็นปุ่มใหญ่ๆ ซะเลย :-D (ผมเดาน่ะนะ)

แต่ไหนๆ ค้นมาแล้ว เลยเอามาใส่ให้หมดเลย

Mac OS System 1.1, 3.0 และ 4.0

Mac OS System 7, 7.5, 8.0 และ 9.0

Mac OS X Developer Preview 1, 2

Mac OS X Developer Preview 3, 4

ผมประทับใจการเปลี่ยนจาก 3 ไปเป็น 4 มากๆ ครับ ตัว version 3 จะใช้ของเท่าที่มีซึ่งไม่เหมาะ และไม่สวย แต่พอมา version 4 เราจะเห็นว่าปุ่มที่เรียงติดกัน ไม่ควรจะเด่นเหมือกับปุ่ม OK, Cancel

Mac OS X 10.1

Mac OS X Jaguar และ Panther

Mac OS X Mountain Lion และ iOS

ได้เห็นความเปลี่ยนแปลแบบนี้ก็สนุกดีครับ โดยเฉพาะตอนที่พยายามเดาว่าแต่ละความเปลี่ยนแปลงเค้าคิดอะไร และต้องผ่านอะไรบ้างกว่าจะมาเป็นตัวปัจจุบัน

ที่มามีหลายที่มากๆ แต่หลักๆ เอามาจาก guidebookgallery.org

เมื่อแนวทางออกแบบของ Apple ถูกท้าทาย

Apple ยึดแนวทางออกแบบ Application ให้เหมือนของจริงมาตั้งแต่ไหนแต่ไร แต่จะมาชัดมากๆ ก็ตอนที่ทำ iPhone iPad โดย Apple บอกในเอกสาร Human Interface Guideline ว่า

When virtual objects and actions in an application are metaphors for objects and actions in the real world, users quickly grasp how to use the app. The classic example of a software metaphor is the folder: People put things in folders in the real world, so they immediately understand the idea of putting files into folders on a computer.

ดังนั้น App ต่างๆ ที่ Apple พัฒนาออกมาจึงมักจะทำให้เหมือนกับเอาของสิ่งนั้นนั้นมาใส่ไว้ใน iPhone, iPad เพื่อให้ผู้ใช้สามารถเดาได้ว่า App นั้นๆ ทำมาเพื่ออะไร และอาจจะได้ยาวไปถึงว่ามันทำงานอย่างไรด้วยเลย

โปรแกรม Calculator เลียนแบบทั้งสีและตำแหน่ง

Apple พยายามเน้นและทำเรื่องนี้อย่างมากจนเราแทบนึกไม่ออกเลยว่า มันจะไปไกลกว่านี้ได้อย่างไร หรือมีอะไรที่ดีกว่าการทำให้มันเหมือนจริงหรือไม่ เรื่องนี้ทำให้เกิดกลุ่มสาวกที่นิยมการออกแบบเหมือนจริงซึ่งจะถูกเรียกว่า Skeuomorphism และเค้าเชื่ออย่างฝังหัวว่านี่เป็นแนวทางที่ถูกต้องแล้ว

ตัวอย่างเว็บที่ทำเหมือนของจริง

และมีอีกกลุ่มที่คิดว่าแนวทาง Skeuomorphism อาจจะถูก แต่แนวทางของ Apple มันสุดโต่งเกินไป หรือไม่ก็คิดว่าแนวทาง Skeuomorphism นั้นผิด กลุ่มนี้จะถูกเรียกว่า Anti-skeuomorphism ซึ่งมีมากขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะเมื่อ Microsoft กล้าฉีกตัวเองออกไปจากแนวทางนี้

ปุ่มใน Windows 7 และ Window 8

หลังจาก Windows 8 ออกมา Microsoft ก็ถือว่าเป็นผู้นำคนสำคัญของกลุ่ม Anti-skeuomorphism แม้ว่าตอนแรกจะบอกว่าตนเองเลียนแบบป้าย Metro มาก็ตาม แต่สุดท้ายก็ถือว่าเป็นการฉีกแนวทาง Skeuomorphism แบบ Apple ไปได้

ผมถือว่า Apple เป็นพวก Skeuomorphism แบบสุดโต่ง คือเป็นพวกที่เอาของจริงมาใช้อย่างเต็มที่และมีวิวัฒนาการมาอย่างยาวนาน ดังนั้นจึงไม่ได้ทำแค่ลอกเฉยๆ แต่มีรูปแบบการคิดแล้วว่าควรลอกอย่างไร ทำให้มีสาวกเอาตามมากมาย

สำหรับ Microsoft คิดว่ายังต้องไปอีกไกลมาก กว่าจะพิสูจน์ตัวเองได้ เพราะเมื่อพยายามฉีกตัวออกไปจากแนวทางการเลียนแบบของจริงก็ต้องมีอะไรมาทดแทนสิ่งที่เสียไป ซึ่งยังไม่เห็นสิ่งนั้นอย่างเป็นตัวเป็นตน และที่สำคัญยังต้องระวังคู่แข่งแนววิวัฒนาการอย่าง Android คือทดลองมันหมดทุกอย่างอะไรไม่ดีก็ตายไปเอง

หน้าจอโปรแกรม Note ของทั้ง 3 platform

ทั้งสามแนวยังต้องไปกันอีกไกล ดังนั้นสำหรับคนที่ทำด้าน UX สิ่งสำคัญที่เราต้องไม่ลืมคือเราทำงานอยู่บน Platform อะไร ถ้าไม่ต้องการให้ ผู้ใช้ตกใจก็ควรศึกษาแนวทางของ Platform ให้ดีครับ

ถ้าสนใจเรื่องนี้อ่านเพิ่มเติมได้ที่

• medialoot.com
• fastcodesign.com
• webdesign.tutsplus.com
• usabilitycounts.com